Premiera e dramës "Skënderbeu", Teatri "Skampa" Elbasan, 28 Mars 1968

50 vjet më parë në skenën e Teatrit „Skampa“ të  Elbasanit u shfaq drama historike „Skëndërbeu“

me rastin e 500 vjetorit të vjekjes së heroit tonë kombëtar Gjergj Kastrioti Skëndërbeu.

14.  TEMATIKA E TEATRIT : DRAMË HISTORIKE

         Kanë thënë :

1       “Më në krye heroin tonë kombëtar Gjergj Kastrioti Skëndërbeau – populli ynë luftoi me heroizëm

         të shquar për një çerek shekulli. Ai kurdoherë delte fitues mbi hordhitë e perandorisë otomane

         sepse ai luftonte për lirinë, independencën, për tokën.

         E. H.

2       Skëndërbeu përsërit të kaluemen e lavdishme, kophët e Pirros dhe të Aleksandrit, ( të cilët )

         ndoshta e kishin zili lavdinë e burrit dhes’e duronin dot ngritjen aq lart të tij, që i kalonte kufitë

         E të parëve.

         Marin Barleti.

3       Skëndërbeu ishte edhe komandar edhe ushtar. I bukut, i gjatë, dhe atletik merrte pjesë aktive në

         betejat. Plaçkat dhe paratë që fitonte nga armiku, ua shpërdante që atë ditëoficerëve dhe ushtarëve.

         Në betejat kursente më tepër ushtarët sesa personin e vetë.

         F.S.Noli.

4       Sikur të kishin luftue mbretërit e Bizantit si Skëndërbeu, Stambolli nuk do të kishte ra në duart

         e Turqëve.

         Voltaire.

5       Të mos kishte le Skëndërbeu, unë do të kisha bashkue gjirin e Adriatikut me republikën

         Venedikase, do t’I kisha vu çallmën në krye Papës dhe gjysmëhanën mbi kupolën e Shën Pjetrit.

         Sulltan Mehmeti II

6       Skëndërbeu qe për perëndimin kreshniku i fundit kundër pushtuesit turk.. dihet se Homeri gjeti

         (në Shqipni ) Akilin, Greqia Lekën, turqit Skëndërbeunë, kreshnikë nga e njejta rracë, nga i njejti

         gjak.

         Lamartine - Poet francez.

7       Në të vërtetë shohim se ai ( Skëndërbeu ) pothuejse i vetëm , i asht vu përballë furisë së Turqëve

         aq mizorë, si një mur shumë i qëndrueshëm, qi i pengon afrimin e tyre.

         Kalist III

8       Ata ( shqiptarët e Skëndërbeut ) si tigra kthetëfortë dhe luftarakë, luftojshin edhe me retë që

         kalojshin sipër tyre. Edhe luftari ma i dobët i tyne asht ndër na trimat e fushës së luftës, taman s’i

         tishte kalorës majë kalit legjendar. Ai nuk ka as kalë, as vegla lufte, ka vetëm shtiza që flakërojnë

         si vetëtima, ka ushta, maja e të cilëve asht plot helm si thumbi i grenzave, ka edhe një hark prej

         druni bashkë me disa shigjeta, por megjithatëe ai asht ma i fortë se hekuri... Shqiptarët  kanë për fe

         kryengritjen.

         Iba Kemal – kronist turk.

9       Deri sa qe gjallë Skëndërbeu, Shqipnia ishte e pavarun... një luan i tillë s’ka për t’u dukë kurr mbi

         tokë; ky ishte gjykimi i armikut të tij të vjetër, sulltan Mehmeti II^-të.

         Edith Durham.

10     Beteja e kosovës ( 1448, ku turqit e dërrmuan Huniadin ) do të fitohej për ne, sikur të kishte

         marrë pjesë në këtë edhe Skëndërbeu ( që u pengua nga Krali serb Gjergj Brankoviqi )

         Bonfini – historian i Hungarisë.

11     Me Skëndërbeun nis koha kreshnike e popullit trim shqiptar... por kreshniku i kreshnikëve ishte

         Skëndërbeu, i cili sipas dëshmive të kohnave qe një ndër përfytyrimet më të bukura e ma burrnore

         të shekullit të tij.... njeri i trimnive të mëdha – ai ishte njëkohësisht ushtar e gjeneral, fuqitë e tij

         fizike i qëndrojshin çdo mundi.

         Ludvig V. Pastor

12     Populli i këndon trimnitë e tija të çuditshme me vjersha solemne, dhe më kanë tregue burra të

         denjë për t’u besue, se në mes të zjarrit të luftës, në çastin kur çdo gjë dridhej para armëve të

         barbarit, një numër i madh vajzash, mblidhej çdo tetë ditë në udhëkryq të atyre vendeve ku

         Skëndërbeu kishte sundue dhe këndojshin lavdinë e princit të vdekur, ashtu siç e kishin zakon të

         moçmit ndër gostitë e heronjve të mëdhej.

         A. Sabellico – kronist Venecian.(1487).

13     Në qoftë se do të shtijshim në dorë një përshkrim të mjaftueshëm të trimnive të

         Skëndërbeut, ky do të ishte një material i paçmueshëm, sepse ai shkëlqeu mbi të gjithë

         kapedanët e vjetër e të rinj në udhëheqjen e një ushtrie të vogël mbrojtëse.

         Skëndërbeu i kapërcen të gjithë oficerët, të vjetër dhe modernë, si komandant i një ushtrie të

         vogël mbrojtëse.

         Gjeneraj Volfe ( 1756)

14     Për trupin madhështor, për fuqinë e guximit, për trmnitë që tregoi ai ishte në gojën e të

         gjithëve, të miqëve, të armiqëve. Arritja e tij ( n’Itali) jo vetëm e çorjentoi dhe i prishi planet e

         armikut por ma tepër e mbuloi të gjithë Italinë me famën dhe namin e tij të madh, si njeri i

         shquem për artin ushtarakdhe për trimnitë e bame kundra turqëve.

         Pontana – sekretar i Mbretit të Napolit.

15     Skëndërbeu, bashkëkohës dhe shemër i Huniadit në lumnitë ushtarake, na del përpara si

         mbrojtës i pathyeshëm i lirisë dhe tërheq vëmëndjen tonë në të gjithë kohën e bretnimit të

         Muratit dhe të Mehmetit te II^-të, atij do t’i sillemi për 25 vjet e do ta sodisim me mallëngjim...

         J.V.Hammer – historian gjerman.

         Kolektivi i Teatrit Dramatik ”Skampa” e përgatiti këtë pjesë me rastin e jubileut të 500 vjetorit

         të vdekjes se Heroit tonë Kombetar të Skëndërbeut.