Gjergj Xhuvani
Invalid data for media #13926.
- Përshkrim
- Vështrim mbi veprën e Gjergj Xhuvanit
- Autori
- Andi Deliana
- Kontribuesi
- Andi Deliana
- Jetëshkrimi
-
Andi DelianaKinemaja Shqiptare nxit masivisht disa lloje reagimesh tek shikuesit e saj shqipëfolës. Nëse ajo mund të ndahej në periudha e klasifikime do të biem dakort që ndarja drastike shënohet me ndryshimet politike në vend.
Periudha e diktaturës e përdori kinemanë si armë propagande, një tradite e importuar nga eksperienca ruse ku Lenini kish parë në artin e kinemase medium “ par excellence” për të edukuar e indoktrinuar masat. Pavarësisht justifikimeve cdo film i para viteve 90 mbartëte në vetvete misionin e sipërpermendur ideologjik. Filmat ishin kryesisht mbështetur në një strukturë me tre akte dhe personazhe pozitive me imazhin e heroit. Në këto rrethana bënë stazhet dhe u specializuan në Kinostudio dhe një pjesë e kineasteve që më vonë do të shfaqnin një tendencë për të ndryshuar traditën e filmit ideologjik.
Një prej tyre është dhe Gjergj Xhuvani regjizori me i vlerësuar i dy dekadave të fundit. Bashkë me specializimet jashtë vendit dhe eksperiencat e para në Kinostudio, puna e Gjergj Xhuvanit shpreh mbi të gjitha një kulture tregimtari që njeh mirë dhe boten e letërsise, influencë kjo mbase dhe nga bashkëpunëtorët apo rrethi shoqëror e familiar që gjithmonë ndikon në punën e kujtdo.
Filmat me regjisor Gejrgj Xhuvanin, që spikatën për fabulën dhe trajtimin janë disa dhe këtu po permendim titujt që i gjejmë më përfaqësuese:
“Parrullat”, “Lindje Perëndim Lindje” dhe “I dashur Armik”. Të tre titujt veshin dhe thjeshtëzojne fabulën e përmbledhur në pak fjalë.
Tek “Parrulat” ndjekim ngjarje që lidhen me rutinën e parrullave ideologjike si një rutinë boshe ku jeta me përmbajtjen e saj gjen gjithmonë mënyrë të tejkalojë skematizmat e limitet e vëna nga njërëzit e një sistemi steril.
Në filmin “Lindje perëndim lindje” ndjekim një grup ciklistësh në rikthimin e tyre drejt lindjes nga u shkëputën për një garë që harrohet, nën garimin e rikthimit në vitin e ndryshimeve të mëdha.
Në filmin i “Dashur Armik” është ngjizja e disa marëdhënieve jokonvencionale në orë të jashtëzakonshme për Shqipërinë.
Me të tre keto filma regjizori përdor, përmbysjen e vlerave të mëdha në jetën e njërëzve të vegjël, kërkimin e një identiteti social si dhe rigjetjen e humanizmit në kohë lufte. Është me vlerë trajtimi dhe përzgjedhja që Gjergj Xhuvani bën me subjektet dhe si e trajton fabulën. Përsa i perket strukturës ai i mbetet një tregimi ku hyrja zhvillimi dhe mbyllja janë shtrirë në mënyre lineare. Ndërsa fotografimi i personazheve kryesore përmys pritshmërine e një kinemaje tradite si ajo e mëparshme. Në vitet 90 kudo në Europë dhe nëpër botë, shumë regjizorë kërkuan të dalin jashtë konformizmit, si në trajtim, subjekte apo estetikë.
Xhuvani dhe pak regjizorë të tjerë në Shqiperi e ndërmorën këtë hap për të sjellë modele të reja në kinemanë shqiptare. Xhuvani njihet si më i sukseshmi në këtë perpjekje nga brezi i fundit me eksperienca nga Kinostudio “Shqipëria e Re” duke qëndruar në kufirin e dy epokave të mëdha ndryshimesh në historine e një kombi dhe shoqërie. Puna e Xhuvanit do të vlerësohet për një influencë të mirë nga kinemaja europiane (perëndimore) ku realizmi dhe magjia e jetës ngjizen thjeshtë në skena të rafinuara këndsëem me personazhe komplekse dhe dialogë racionalë.
Nga brezi i tij, Xhuvani mbetet një artist që jo vetëm vjen gjithmonë me dicka të vecantë por mbyll këndshëm krijimet e tij duke qëndruar larg fundeve epike dhe kulmimeve bombastike dhe duke ja lënë publikut barrën e shtjellimit në ndërgjegjen e tij, kuptimin e jetës së kapur brenda dritates të ekranit.
Humbja e një regjizori me të tillë krijimtari do të krijoje një ç’ekulibrim në diversitetin e prurjeve me vlerë në kinemanë shqiptare si dhe do ti mungojë punës për të krijuar vepra me identitet që do të mund të tërheqin me në fund drejt vetes vëmendjen e kritekëve ndërkombëtare dhe audiencës shqiptare, të cilës një ditë, do ti duhet të kujtojë vetveten në këtë pasqyrim dhe ëndërrim të humbur.
Shpreh keqardhje për humbjen e një njeriu që gjithashtu vjen nga një familje që ka dhënë për qytetin e Elbasanit dhe Kombin Shqiptar. - Publisher
- ADE
Etiketa të reja
Part of Gjergj Xhuvani
Renditja: 1125 (93 shikime)
Andi Deliana, “Gjergj Xhuvani”, ADE, Arkiva Digjitale Shqiptare, accessed 9 shtator 2026, https://www.adsh.al/s/adsh/item/13925
Komentoni
No comment yet! Be the first to add one!